تعطیلات تابستانی برای بسیاری از فعالان بازار به معنای فاصله گرفتن از صفحههای معاملاتی است؛ حجم معاملات کاهش مییابد و نقدینگی در پایینترین سطح خود قرار میگیرد. اما با پایان یافتن این دوره و بازگشت تریدرها، معادلات بازار به سرعت تغییر پیدا میکند. تجربه سالهای گذشته نشان میدهد که بازگشت فعالان به میزهای معاملاتی با افزایش چشمگیر حجم معاملات و بازآرایی پرتفویها همراه است و همین موضوع، نوسان شهریور را به یکی از پدیدههای شناختهشده بازارهای مالی تبدیل کرده است. در این مقاله از آکادمی شایان فارکس موارد و جزئیات تاثیر بازگشت تریدرها از تعطیلات را بررسی خواهیم کرد. تا پایان با ما همراه باشید.
با بازگشت تریدرها از نوسان شهریور باز میگردد
بازگشت تریدرها از تعطیلات تابستانی به میزهای معاملاتی، یکی از شناختهشدهترین الگوهای فصلی در بازارهای مالی است که هر سال با پایان اوت و آغاز سپتامبر تکرار میشود. حجم معاملات در ماههای تابستان به دلیل تعطیلات کاهش مییابد و نقدینگی بازار به پایینترین سطح خود میرسد، اما با بازگشت فعالان، معادلات به سرعت تغییر خواهد کرد.
این بازگشت چرا نوسان شهریور را فعال میکند
از مهمترین دلایل فعال شدن نوسان میتوان به موارد زیر اشاره داشت:
- جهش حجم معاملات: حجم معاملات S&P 500 از میانگین ۱۵.۲ میلیارد سهم در تابستان به ۱۷.۲ میلیارد سهم در سپتامبر میرسد؛ رشد حجم به خودیخود نوسان را بالا میبرد؛
- بازآرایی پرتفوی: مدیران صندوقها پس از بازگشت از تعطیلات، موقعیتهای خود را برای پایان سال بازچینی میکنند؛ برخی سود شناسایی میکنند و برخی زیانها را برای اهداف مالیاتی میفروشند؛
- شکاف نقدینگی: تابستان با خروج سرمایهگذاران نهادی، بازار را در وضعیت نقدینگی نازک قرار میدهد؛ همین موضوع باعث میشود حرکتهای قیمتی در بازگشت دوباره تشدید شود.
در مجموع بازگشت تریدرها نه فقط حجم را بالا میبرد، بلکه با بازآرایی موقعیتها و پر شدن شکاف نقدینگی، زمینهساز شکلگیری نوسان شهریور میشود.
بیشتر بدانید: مهر ماه؛ شروع دوباره بازار یا ادامه روند تابستان؟
نوسان شهریور از کجا میآید؟
نوسان شهریور از یک الگوی ساده ساخته میشود: تابستان که تمام میشود، پولهای خوابیده بیدار میشوند و پرتفویها دوباره چیده میشوند. این بازگشت تریدرها همزمان با چند فشار فصلی دیگر رخ میدهد.
دلایل اصلی این پدیده
به دلایل زیر توجه ویژه داشته باشید:
- جهش ناگهانی حجم معاملات: در تابستان بسیاری از معاملهگران حرفهای در تعطیلات هستند و حجم معاملات پایین میآید. وقتی سپتامبر شروع میشود، همین افراد به میز معاملات برمیگردند و حجم به سرعت بالا میرود. تحلیل دادههای تاریخی نشان میدهد نوسان تحققیافته S&P 500 در سپتامبر به طور میانگین ۱.۵ واحد بیشتر از اوت است.
- بازآرایی پرتفوی در پایان سهماهه: صندوقهای سرمایهگذاری نزدیک به پایان فصل، سهام زیانده را برای آرایش پنجرهای میفروشند یا سودهای خود را نقد میکنند تا در گزارشهای فصلی وضعیت بهتری نشان دهند. این فروشها مستقیماً به نوسان شهریور دامن میزند؛
- برداشت مالیاتی و هزینههای آموزشی: برخی مدیران از سپتامبر برای شناسایی زیانهای مالیاتی استفاده میکنند تا پیش از پایان مهلت اکتبر، بار مالیاتی خود را کاهش دهند. همزمان نیز بخشی از سرمایهگذاران خرد برای پرداخت شهریه دانشگاه و هزینههای بازگشایی مدارس، بخشی از سهام خود را میفروشند.
نتیجه این سه عامل یک بازه کوتاه از عدم تعادل عرضه و تقاضاست که به تشکیل نوسان در شهریور منجر میشود.
تأثیر بازگشت تریدرها بر بازار؛ از رکود معاملاتی تابستان تا شوک نقدینگی
تابستان برای بازارهای مالی با کاهش شدید مشارکت همراه است. بسیاری از معاملهگران حرفهای و مدیران صندوقها در تعطیلات هستند و حجم معاملات به پایینترین سطح خود میرسد. وقتی بازگشت تریدرها از تعطیلات تابستانی آغاز شود، این تعادل شکننده به سرعت تغییر میکند.
آنچه در این گذار رخ میدهد
- رکود تابستانی و نقدینگی نازک: در ژوئیه و اوت، حجم معاملات به طور محسوسی کاهش مییابد. بازار با نقدینگی کمتر، در برابر حرکات قیمتی ناگهانی آسیبپذیرتر میشود، حتی اگر این حرکات ماندگار نباشند.
- شوک بازگشت و جهش حجم: با پایان تعطیلات، بازگشت تریدرها به میزهای معاملاتی با افزایش سریع حجم معاملات همراه است. دادههای تاریخی نشان میدهد حجم معاملات در سپتامبر و اوایل اکتبر به طور محسوسی بالا میرود و سپس دوباره کاهش پیدا میکند.
- اثر دومینو بر نوسان: ورود ناگهانی این حجم به بازاری که در تابستان با نقدینگی کم کار کرده، شکافهای قیمتی را پر میکند و نوسان شهریور را تشدید میکند. این پدیده در بازارهای کریپتو نیز به شکل «اثر پس از تعطیلات» دیده میشود: بازگشت نقدینگی میتواند در ابتدا با احتیاط همراه باشد و سپس به حرکات بزرگتر منجر شود.
این چرخه سالانه نشان میدهد که بازگشت تریدرها صرفاً یک رویداد تقویمی نیست، بلکه موتور محرک تغییر رژیم نقدینگی و نوسان در بازار است. اما در هر صورت مهم است که شما با یک برنامه جامع و آگاه برای شروع پاییز، دوباره وارد بازار شوید.
بیشتر بدانید: چکلیست کامل ورود به معامله برای مبتدیان
چرا شهریور بدترین ماه تاریخی بازارهاست؟
شهریور برای بازارهای مالی به آزاردهنده بودن مشهور است؛ ماهی که در آن سرمایهگذاران با احتیاط بیشتری به صفحههای معاملاتی نگاه میکنند. اما دلیل این ترس قدیمی چیست و چرا بازگشت تریدرها از تعطیلات تابستانی در این میان نقشی کلیدی بازی میکند؟
بررسی آمار بلندمدت تصویر را روشن میکند. از سال ۱۹۲۸ تاکنون، شهریور تنها ماهی است که میانگین بازدهی منفی دارد و این کاهش به طور میانگین حدود ۱.۱ تا ۱.۲ درصد بوده است. در واقع از هر پنج شهریور، این ماه در حدود سه مورد با افت شاخصها همراه بوده و احتمال مثبت بودن آن تنها ۴۴ درصد است؛ شهریور تنها ماهی در تقویم است که زیر خط «شیر یا خط» قرار میگیرد!
پس چه چیزی این الگو را میسازد؟
پاسخ تا حد زیادی به بازگشت تریدرها از تعطیلات تابستانی مربوط است. در ماههای اوت و اوایل سپتامبر، بسیاری از مدیران صندوقها و معاملهگران حرفهای در تعطیلات هستند. حجم معاملات به شدت کاهش مییابد و بازار با مشارکت کم، مسیر خود را آرام و بیحادثه طی میکند.
اما پس از پایان تعطیلات همین افراد به معاملات بازمیگردند و با خود حجم، نقدینگی و تصمیمهای معوقه وارد میکنند. این بازگشت تریدرها همزمان با چند فشار فصلی دیگر رخ میدهد:
- بازآرایی پرتفوی برای پایان فصل: صندوقها و سرمایهگذاران نهادی که عملکرد خود را نسبت به شاخص میسنجند، پس از بازگشت، موقعیتهای سودده را نقد میکنند یا زیانها را شناسایی میکنند تا گزارشهای سهماهه وضعیت بهتری داشته باشد.
- فروش مالیاتی (Tax Harvesting): در بازار آمریکا، سال مالی بسیاری از صندوقها در سپتامبر به پایان میرسد و مدیران سهام زیانده را میفروشند تا بار مالیاتی خود را کاهش دهند؛ این فروشها مستقیماً فشار فروش ایجاد میکند.
- برداشت هزینههای شخصی: بخشی از سرمایهگذاران خرد نیز با پایان تعطیلات، برای پرداخت هزینههای بازگشایی مدارس یا شهریه دانشگاه، بخشی از سهام خود را نقد میکنند که به این فشار دامن میزند.
نکته قابل توجه این است که در سالهای اخیر این الگو تشدید شده! به طوری که در چهار شهریور از پنج شهریور گذشته، شاخص S&P 500 به طور میانگین ۴.۲ درصد افت کرده است؛ یعنی بیش از سه برابر میانگین تاریخی. این آمار نشان میدهد که بازگشت تریدرها در فضای کنونی بازارها، به ویژه با وجود غلظت بالای سهام شرکتهای بزرگ فناوری، میتواند محرک قویتری برای نوسان شهریور باشد.
نوسان شهریور و آنچه سرمایهگذاران باید بدانند
شهریور برای بازارهای مالی همیشه یک ماه پرحاشیه است. وقتی بازگشت تریدرها از تعطیلات تابستانی آغاز میشود، حجم معاملات بالا میرود، پرتفویها بازآرایی میشوند و همین ترکیب، نوسان شهریور را به یکی از شناختهشدهترین الگوهای فصلی تبدیل میکند. اما برای سرمایهگذار دانستن این الگو کافی نیست؛ مهمتر این است که بداند در این شرایط چه کاری منطقی است و از چه دامهایی باید پرهیز کند.
اول اینکه اصلا انتظار افت قطعی را نداشته باشید. آمار بلندمدت نشان میدهد شهریور به طور میانگین ضعیفترین ماه سال برای S&P 500 بوده است؛ میانگین بازدهی منفی حدود ۰.۶ تا ۱.۱ درصد و نرخ مثبتشدن تنها ۴۴ درصد، پایینتر از هر ماه دیگر.
اما این آمار قطعی نیست. وقتی شاخص در پایان اوت بالای میانگین متحرک ۲۰۰ روزه خود قرار داشته باشد، میانگین بازدهی شهریور به مثبت ۱.۳ درصد تغییر میکند و در ۶۰ درصد موارد ماه با رشد به پایان رسیده است. یعنی شهریور میتواند سبز هم باشد؛ آنچه اهمیت دارد شرایط ورود به این ماه است.
دوم اینکه از هیجان فروش پرهیز کنید. بخشی از فشار فروش شهریور ناشی از رفتار نهادی است، نه deterioration واقعی در بنیاد شرکتها. صندوقها برای اصطلاحا آرایش پنجره پایان فصل، سهام زیانده را میفروشند یا سودهای خود را نقد میکنند تا در گزارشهای سهماهه وضعیت بهتری نشان دهند. این فروشها لزوماً نشانه بدی برای آینده شرکت نیستند. سرمایهگذار بلندمدت نباید صرفاً به خاطر فصل، پرتفوی خود را خالی کند. برای تحلیل بهتر میتوانید از ابزار هوش مصنوعی در تحلیل تکنیکال در این بازار عجیب استفاده کنید.
سوم اینکه نقدینگی خود را در نظر بگیرید. بازگشت تریدرها یعنی حجم معاملات بالا میرود، اما همزمان در روزهای منفی، خریداران کمتری برای «خرید در افت» حاضر میشوند. دادهها نشان میدهد تمایل سرمایهگذاران خرد به خرید در افت در شهریور به شدت کاهش مییابد و به نصف میانگین سالانه میرسد. اگر قصد خرید در افت دارید، بدانید که ممکن است با نقدینگی کمتری روبرو شوید و صبر کنید تا نشانههای تثبیت ظاهر شود.
چهارمین مورد این که از فصل برای بازبینی استفاده کنید، نه پیشبینی. شهریور فرصت خوبی است برای بررسی پرتفوی: آیا ترکیب داراییهایتان هنوز با اهدافتان همخوانی دارد؟ اگر سهام زیاندهی دارید که بنیادش قوی نیست، فصل افت میتواند زمان مناسبی برای شناسایی زیان مالیاتی باشد؛ زیان تحققیافته میتواند سودهای دیگر را آفست کند و بار مالیاتی را کاهش دهد . اما این تصمیم باید بر اساس وضعیت خود شرکت باشد، نه فقط تقویم.
و در نهایت به افق بلندمدت برگردید. جیپی مورگان در تحلیل خود از شهریور ۲۰۲۶ نوشته: «نوسان و فصلی بودن سرنوشت نیستند. اگر شهریور پرنوسان شد، آن را مثل یک اصلاح (فرصت) ببینید، نه یک پیشگویی.» الگوی تاریخی شهریور برای تصمیمگیری کوتاهمدت قابل اتکا نیست؛ اما برای آمادهسازی ذهنی و مدیریت ریسک، یک هشدار مفید شناخته شده است. سرمایهگذار منظم و بلندمدت میداند که ماههای ضعیف هم بخشی از چرخه بازار هستند و واکنش هیجانی به آنها معمولاً پرهزینهتر از صبر کردن است.
سخن پایانی
بازگشت تریدرها از تعطیلات تابستانی پدیدهای ساده اما تأثیرگذار است که هر سال با پایان اوت و آغاز سپتامبر، بازارها را از رکود معاملاتی به دورهای پرنوسان میبرد. افزایش حجم معاملات، بازآرایی پرتفوی و فشارهای فصلی مانند فروش مالیاتی، همگی دستبهدست هم میدهند تا نوسان شهریور شکل بگیرد. با این حال این الگو یک قانون قطعی و بسته شده نیست؛ شرایط ورود به ماه و روند بلندمدت بازار تعیینکنندهتر از خود تقویم است. سرمایهگذار آگاه بهجای واکنش هیجانی، از این دوره برای بازبینی پرتفوی و مدیریت ریسک استفاده میکند و میداند که ماههای ضعیف هم بخشی طبیعی از چرخه بازارند. امیدواریم که مطالب بیان شده در این مقاله از آکادمی شایان فارکس برای شما عزیزان مفید و کارآمد واقع شده باشد. ممنون که تا پایان با ما همراه بودید.
سوالات متداول
آیا شهریور همیشه برای بازار بد است؟
نه! آمار بلندمدت ضعف نسبی را نشان میدهد، اما وقتی بازار بالای میانگین متحرک ۲۰۰ روزه وارد شهریور شود، میانگین بازدهی مثبت میشود و حتی در ۶۰ درصد موارد ماه سبز تمام شده است.
بازگشت تریدرها چه تأثیری بر نوسان شهریور دارد؟
بازگشت آنها حجم معاملات را بالا میبرد و همراه با بازآرایی پرتفوی و فروش مالیاتی، نقدینگی کم حجم تابستان را به شوک تبدیل میکند و نوسان را تشدید میکند.
سرمایهگذاران در شهریور چه کاری باید انجام دهند؟
به جای واکنش هیجانی، پرتفوی خود را بازبینی کنند، از فروش شتابزده پرهیز کنند و در صورت وجود زیان، از فرصت شناسایی زیان مالیاتی به صورت منطقی بهره ببرند.
